Vì sao trời lạnh làm tăng nguy cơ?
Nhiệt độ thấp có thể làm co mạch, tăng huyết áp, tăng kết tập tiểu cầu và phản ứng viêm — các yếu tố đều liên quan đến đột quỵ, đặc biệt ở người ≥65 tuổi. Nghiên cứu gần đây ghi nhận các “đợt lạnh” làm tăng ca thiếu máu não thoáng qua (TIA) và đột quỵ thiếu máu, với nhóm người cao tuổi bị ảnh hưởng rõ hơn. Một số bằng chứng mới còn cho thấy phơi nhiễm lạnh kéo dài có thể kích hoạt cơ chế viêm – đông máu qua thay đổi vi hệ ruột.
Dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp – nhớ F.A.S.T.
-
F (Face): méo miệng
-
A (Arm): yếu/tê một bên tay
-
S (Speech): nói khó, nói ngọng
-
T (Time): gọi cấp cứu ngay – mỗi phút đều quý
Tài liệu F.A.S.T. của AHA/ASA & CDC khuyến cáo phổ biến rộng rãi vì cứu sống và giảm di chứng.
8 việc cần làm mỗi ngày trong mùa lạnh
-
Giữ ấm đúng cách
Mặc nhiều lớp mỏng, che kín đầu – cổ – tay, mang tất chống trượt. Duy trì nhiệt độ phòng sinh hoạt 18–21°C; tránh tắm nước quá lạnh hoặc ra ngoài đột ngột sáng sớm/đêm muộn.
Giữ ấm đúng cách giúp người cao tuổi khỏe mạnh và an toàn trong mùa đông 2025 -
Kiểm soát huyết áp
Đo huyết áp buổi sáng – tối, ghi vào nhật ký/app; mang máy khi đi khám. Hướng dẫn châu Âu 2024 nhấn mạnh điều trị tích cực nhưng cá thể hoá mục tiêu ở người cao tuổi (xét tình trạng tụt huyết áp tư thế, đa bệnh, tính “giòn yếu”). -
Uống thuốc đều – đủ
Thuốc chống tăng huyết áp, kháng kết tập tiểu cầu/kháng đông (nếu có rung nhĩ), statin… cần dùng đúng toa; tự ý ngừng trong mùa lạnh có thể làm huyết áp bật tăng. -
Vận động an toàn 30 phút/ngày
Tập tại nhà: đi bộ quanh nhà, đạp xe tại chỗ, bài tập khớp vai–hông–gối; tránh tập ngoài trời khi rét đậm. Khuyến nghị AHA: ít nhất vận động vừa 4 lần/tuần (≥10 phút/buổi) hoặc mạnh 2 lần/tuần (≥20 phút/buổi) cho người sau TIA/đột quỵ và người có nguy cơ. -
Dinh dưỡng – nước ấm
Ăn đủ đạm, rau, hạn chế muối (≤5 g/ngày trừ khi bác sĩ dặn khác). Uống nước ấm rải đều; người lớn tuổi dễ khát “giả” khi trời lạnh. -
Tiêm vắc xin mùa đông
Vắc xin cúm giúp giảm nhập viện do cúm ở người ≥65 tuổi; một số bằng chứng quan sát gợi ý giảm nguy cơ đột quỵ sau tiêm, nhất là ở người có tăng huyết áp, đái tháo đường, rung nhĩ (dù cần thêm nghiên cứu để khẳng định nhân–quả). Cân nhắc loại liều cao/hoặc có tá dược theo tư vấn bác sĩ. -
Quản lý bệnh nền & rung nhĩ
Đo đường huyết, mỡ máu định kỳ; kiểm tra nhịp tim không đều (rung nhĩ) vì đây là nguồn cục máu đông thường gặp. -
An toàn khi di chuyển
Sử dụng giày đế bám; chống trơn trượt trong nhà tắm; khởi động 5–10 phút trước khi ra ngoài.
Kế hoạch 4 tuần “Không đột quỵ” (DC Care Checklist)
-
Tuần 1: rà soát toa thuốc & lịch đo huyết áp; dán poster F.A.S.T. gần điện thoại.
-
Tuần 2: tiêm vắc xin cúm (nếu chưa tiêm); đánh giá nguy cơ té ngã trong nhà.
-
Tuần 3: thiết lập lịch tập 4 buổi/tuần; đi bộ trong nhà sau bữa tối 10–15 phút.
-
Tuần 4: tái khám: cập nhật mục tiêu huyết áp cá thể hoá; xét rung nhĩ nếu có hồi hộp/chóng mặt.
Khi nào cần gọi cấp cứu ngay?
-
Đột ngột méo mặt, yếu liệt/nói khó, nhìn mờ, đau đầu dữ dội “như búa bổ” – gọi 115.
-
Huyết áp ≥ 180/110 mmHg kèm đau đầu, mờ mắt, đau ngực, khó thở.
(Đến bệnh viện sớm để được điều trị tái thông mạch máu nếu phù hợp – thời gian là não.)
Vai trò của DC Care trong mùa lạnh
-
Theo dõi tại nhà: đo huyết áp, đường huyết, SpO₂; nhật ký chăm sóc trên app để gia đình xem theo thời gian thực.
-
Phòng ngừa biến chứng: nhắc thuốc, tập vận động, chế độ ăn mềm–ấm; sàng lọc nguy cơ tụt huyết áp tư thế và té ngã.
-
Ứng phó khẩn: nhân viên được huấn luyện nhận biết F.A.S.T. và kích hoạt quy trình cấp cứu – liên hệ người nhà ngay.
-
Liên hệ ngay hôm nay qua hotline 0968382428 – 0336539995, website dccare.vn hoặc Zalo để được tư vấn miễn phí.
Lưu ý: Bài viết mang tính giáo dục sức khỏe; mọi điều chỉnh thuốc/mục tiêu huyết áp cần theo tư vấn bác sĩ điều trị của người bệnh.
